Czy piłka całkowicie przekroczyła linię bramkową? Przy mocnym strzale, interwencji bramkarza lub wybiciu piłki w ostatniej chwili odpowiedź na to pytanie nie zawsze jest możliwa gołym okiem. W takich sytuacjach sędziemu może pomóc technologia goal-line, czyli system automatycznie wykrywający, czy padł gol.
Goal-Line Technology (GLT) służy wyłącznie do określenia, czy piłka w całości przekroczyła linię bramkową. Jeśli system wykryje gola, informacja trafia do sędziego niemal natychmiast – zgodnie z przepisami IFAB automatyczne potwierdzenie powinno nastąpić w ciągu jednej sekundy.
Co to jest technologia goal-line?
Goal-Line Technology, w skrócie GLT, to technologia wspomagająca sędziów przy podejmowaniu decyzji dotyczących zdobycia bramki.
Jej zadanie jest bardzo konkretne. System odpowiada właściwie tylko na jedno pytanie:
Czy cała piłka przekroczyła linię bramkową?
Jeżeli tak, system wysyła odpowiedni sygnał do sędziego. Jeżeli choć niewielka część piłki znajduje się jeszcze nad linią, gola nie ma.
Technologia goal-line nie analizuje natomiast spalonych, fauli, zagrań ręką czy czerwonych kartek. IFAB wskazuje wprost, że GLT odnosi się wyłącznie do linii bramkowej i ustalenia, czy gol został zdobyty.
Jak działa technologia goal-line?
Działanie systemu można przedstawić w kilku prostych krokach.
1. System śledzi położenie piłki
Technologia monitoruje przestrzeń wokół bramki i określa pozycję piłki względem linii bramkowej.
W zależności od zastosowanego rozwiązania technicznego system może korzystać z różnych metod wykrywania położenia piłki. Najważniejszy jest jednak efekt: możliwie precyzyjne określenie, czy futbolówka znalazła się całym obwodem za linią.
2. Sprawdzane jest przekroczenie linii
Samo dotknięcie linii lub przekroczenie jej przez większą część piłki nie wystarcza do uznania gola.
Cała piłka musi znaleźć się za całą szerokością linii bramkowej.
Oznacza to, że nawet jeśli z perspektywy kamery wydaje się, że futbolówka znajduje się już w bramce, jej niewielki fragment może nadal znajdować się nad linią.
3. System automatycznie wykrywa gola
Jeżeli technologia ustali, że cała piłka przekroczyła linię, generuje automatyczne potwierdzenie. Nie jest potrzebne ręczne analizowanie sytuacji przez operatora systemu.
4. Sędzia otrzymuje sygnał
Informacja o golu trafia bezpośrednio do arbitrów. Zgodnie z przepisami IFAB może być przekazana m.in. poprzez wibrację i sygnał wizualny na zegarku sędziego, a także za pośrednictwem jego systemu komunikacji. Informacja może również zostać przesłana do pomieszczenia VAR.
Cały proces powinien zakończyć się w ciągu jednej sekundy. W uproszczeniu wygląda to więc tak:
piłka → linia bramkowa → wykrycie przez system → sygnał na zegarek sędziego → decyzja o golu
Ile piłki musi przekroczyć linię, żeby był gol?
To jedna z najważniejszych zasad związanych z technologią goal-line.
100 procent piłki musi przekroczyć linię bramkową.
Nie wystarczy, że zrobi to jej środek, 90 procent powierzchni czy niemal cała futbolówka.
Jeżeli patrząc z góry nawet najmniejszy fragment piłki znajduje się jeszcze nad linią, zgodnie z przepisami piłka nie przekroczyła jej w całości.
Ta sama ogólna zasada obowiązuje przy określaniu, kiedy piłka opuściła pole gry – musi w całości przekroczyć linię boczną lub bramkową.
Dlatego możliwa jest sytuacja, w której na pierwszy rzut oka piłka wydaje się znajdować w bramce, ale system nie potwierdza gola.
Jak sędzia dowiaduje się, że padł gol?
Najbardziej charakterystycznym elementem technologii goal-line jest zegarek sędziego.
Gdy system wykrywa, że piłka całkowicie przekroczyła linię, arbiter otrzymuje automatyczne powiadomienie. IFAB przewiduje przekazanie informacji poprzez wibrację i komunikat wizualny na zegarku oraz – zależnie od wykorzystywanej konfiguracji – poprzez słuchawkę lub zestaw komunikacyjny sędziego.
Dzięki temu arbiter nie musi przerywać spotkania na kilkadziesiąt sekund i oglądać powtórek. Jeżeli technologia działa prawidłowo, informacja o przekroczeniu linii pojawia się praktycznie od razu.
Goal-line a VAR: czym się różnią?
Goal-Line Technology i VAR bywają ze sobą mylone, ale są to dwa różne systemy.
| Goal-line technology | VAR |
|---|---|
| Sprawdza, czy piłka przekroczyła linię bramkową | Analizuje określone sytuacje meczowe |
| Działa automatycznie | W analizie uczestniczą sędziowie VAR |
| Odpowiada przede wszystkim: gol czy brak gola | Może dotyczyć m.in. gola, rzutu karnego czy bezpośredniej czerwonej kartki |
| Wysyła natychmiastowy sygnał do sędziego | Może wymagać analizy powtórek |
| Sędzia nie musi podchodzić do monitora | Przy części sytuacji możliwa jest analiza na monitorze przy boisku |
VAR może badać szerszy kontekst akcji, np. czy przed zdobyciem bramki doszło do przewinienia.
Goal-line interesuje natomiast tylko jedna kwestia: czy piłka przekroczyła linię bramkową.
Systemy mogą przy tym ze sobą współpracować. Przepisy IFAB przewidują możliwość wysłania sygnału GLT również do pomieszczenia VAR.
Czy technologia goal-line może się pomylić?
Goal-line jest zaprojektowany tak, aby możliwie precyzyjnie rozstrzygać sytuacje, które dla człowieka mogą być bardzo trudne do oceny. Nadal jest jednak systemem technicznym, dlatego przepisy przewidują procedury na wypadek jego nieprawidłowego działania.
Przed spotkaniem sędzia ma obowiązek przetestować funkcjonowanie technologii zgodnie z odpowiednimi procedurami.
Jeżeli system nie działa prawidłowo, arbiter nie powinien z niego korzystać podczas meczu i musi zgłosić problem odpowiednim organom.
Nie należy więc traktować GLT jako technologii, która z definicji nigdy nie może ulec awarii.
Czy każdy stadion ma technologię goal-line?
Nie. Goal-Line Technology nie jest obowiązkowym wyposażeniem każdego stadionu piłkarskiego. Zgodnie z przepisami IFAB jej wykorzystanie musi być określone w regulaminie danych rozgrywek.
Oznacza to, że technologia może być stosowana w jednych ligach lub turniejach, a w innych nie.
Instalacja takiego rozwiązania wymaga również spełnienia odpowiednich standardów technicznych. Jeżeli GLT jest stosowany w oficjalnych rozgrywkach, organizator musi zadbać o zgodność systemu z wymaganiami programu jakościowego FIFA dla technologii linii bramkowej.
Po co wprowadzono technologię goal-line?
Sytuacje na linii bramkowej należą do najtrudniejszych do oceny w piłce nożnej. Piłka może poruszać się z dużą prędkością, odbić się od poprzeczki, zostać wybita przez bramkarza albo obrońcę ułamek sekundy po przekroczeniu linii.
Sędzia główny często znajduje się wtedy kilkanaście lub kilkadziesiąt metrów od bramki, a ustawienie zawodników może dodatkowo ograniczać widoczność.
Technologia goal-line pozwala rozstrzygnąć taką sytuację bez długiego zatrzymywania spotkania. System ma szybko odpowiedzieć, czy piłka przekroczyła linię, a arbiter otrzymuje informację niemal natychmiast.
Czy sędzia może nie uznać sygnału goal-line?
Technologia goal-line jest narzędziem wspierającym prowadzenie meczu, natomiast formalnie to sędzia pozostaje osobą podejmującą decyzje na boisku.
Przepisy IFAB określają GLT jako system służący do sprawdzenia, czy gol został zdobyty, w celu wsparcia decyzji sędziego.
Dlatego przed każdym meczem, w którym wykorzystywana jest ta technologia, sprawdzana jest jej prawidłowa praca.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza Goal-Line Technology?
Goal-Line Technology, czyli GLT, to technologia linii bramkowej. Jej zadaniem jest określenie, czy cała piłka przekroczyła linię i czy tym samym został zdobyty gol.
Jak szybko sędzia dostaje informację z goal-line?
Zgodnie z przepisami IFAB potwierdzenie powinno zostać automatycznie przekazane arbitrom w ciągu jednej sekundy.
Czy cała piłka musi przekroczyć linię?
Tak. Gol może zostać uznany dopiero wtedy, gdy cała piłka przekroczy linię bramkową.
Czy goal-line działa bez VAR-u?
Tak. Goal-Line Technology i VAR to odrębne rozwiązania. GLT może funkcjonować jako system automatycznie informujący sędziego o przekroczeniu linii bramkowej.
Czy goal-line sprawdza spalone?
Nie. Technologia goal-line służy wyłącznie do ustalania, czy został zdobyty gol. Ocena spalonego nie jest jej zadaniem.
Czy sędzia ogląda powtórkę po sygnale goal-line?
Standardowo nie ma takiej potrzeby. System automatycznie przekazuje arbitrowi informację o przekroczeniu linii. Goal-line różni się pod tym względem od sytuacji VAR, w których sędzia może zostać poproszony o obejrzenie zdarzenia na monitorze.
Źródła
- The International Football Association Board (IFAB), Laws of the Game – Law 1: The Field of Play.
- The International Football Association Board (IFAB), Law 9: The Ball in and out of Play.
